Installatietechniek in 2026:
6 trends voor een toekomstbestendig gebouw

AI is de drijvende kracht achter innovaties om binnen onze branche efficiënt te blijven werken, juist in een tijd waarin goede vakmensen schaars zijn.

De installatietechniek is volop in beweging. Technische innovaties volgen elkaar in rap tempo op. Van slimme gebouwen tot het verduurzamen van installaties: in dit artikel ontdek je welke ontwikkelingen dit jaar bepalend zijn om jouw projecten toekomstbestendig te maken.

Slimme gebouwen vol handige snufjes: het is vrijwel overal de norm bij het bouwen van nieuwe gebouwen. De vragen van opdrachtgevers én de technische mogelijkheden nemen snel toe. Dat geldt ook voor bestaande gebouwen. Wanneer installaties aan vervanging toe zijn, gebruiken we steeds meer digitale mogelijkheden om gebouwen slimmer te maken.

Verwarming, verkoeling en verlichting werken vaak samen binnen één slimme installatie. Dankzij predictive maintenance geven de nieuwste installaties zelf een indicatie wanneer het tijd is voor onderhoud. Bij storingen maken deze systemen een ticket aan en sturen dit door naar de onderhoudsmonteur. Daarnaast regelt de installatie het dagelijks gebruik zelfstandig.

Denk bijvoorbeeld aan sensoren die beweging, luchtkwaliteit en temperatuur in de gaten houden, waarna de installatie zelf de ideale aanpassingen maakt om energie te besparen zonder in te leveren op het comfort van gebouwgebruikers. Het digitaliseren van gebouwen draagt zo niet alleen bij aan een flinke kostenbesparing, maar zorgt ook voor de ideale omstandigheden om in een gebouw te verblijven.

Daarnaast speelt veiligheid een grote rol bij de digitalisering van gebouwen. Brandveiligheid, in de vorm van branddetectie en sprinklerinstallaties, verkleinen de kans op calamiteiten en grijpen bij noodsituaties vroegtijdig in om gebouwgebruikers veilig te houden.

Ook inbraakbeveiliging en toegangscontrole, zodat locaties alleen toegankelijk zijn voor bevoegde personen, zijn steeds vaker een standaardonderdeel van een slim gebouw.  Natuurlijk is cybersecurity onmisbaar in slimme gebouwen. De verzamelde data en de gegevens die binnen het gebouw verzameld worden, horen nooit in de handen te vallen van derden. 

Het is een trend in iedere branche en daarin is de installatietechniek geen uitzondering: AI wordt onderdeel van ons werk. We geloven dat het belangrijk is om deze ontwikkeling te omarmen zonder de menselijke maat uit het oog te verliezen. Want juist persoonlijk contact en een goede werkrelatie vinden we cruciaal om een opdracht goed uit te voeren.

Om voorop te blijven lopen in de markt, maken we gebruik van de kennis van de collega’s bij ons moederbedrijf Unica. Binnen Unica is een team continu bezig met innovaties waarbij AI centraal staat. Zo experimenteren zij met de ontwikkeling van verschillende apps om het werken voor onze monteurs eenvoudiger en efficiënter te maken, maar ook om de opdrachtgever bij gebouwbeheer te ontzorgen.

We zien in onze projecten heel goed terug: uit slimme gebouwen komen bergen data die verwerkt moeten worden. De snelste en makkelijkste manier om deze data te interpreteren is AI. Gebouweigenaren ontvangen vanuit deze data waardevolle inzichten die ervoor zorgen dat zowel het gebouw als de gebruikers optimaal kunnen presteren.  

Maar AI is niet alleen interessant om te gebruiken om monteurs te ondersteunen of te gebruiken in de installaties van de gebouwen die we bouwen of onderhouden. Het is ook de drijvende kracht achter innovaties om binnen onze branche efficiënt te blijven werken, juist in een tijd waarin goede vakmensen schaars zijn.

Een voorbeeld: bij een storing van een installatie gaat er automatisch een bericht naar de servicedesk waarin we meteen terugzien welke onderdelen vervangen moeten worden. Zo kan onze monteur meteen het juiste gereedschap checken in de bus, waar nodig aanvullen en de juiste onderdelen meenemen. Dat bespaart een hoop tijd.  

Doordat de monteur sneller klaar is met zijn klus, heeft hij meer ruimte om een volgende klus op te pakken, waardoor we meer klanten met dezelfde hoge kwaliteit kunnen bedienen.  

In nieuwbouwprojecten is het al bijna vanzelfsprekend, maar ook in bestaande gebouwen valt de keuze steeds vaker op een modulaire installatie. En deze vraag neemt toe.

Een modulaire installatie bestaat uit standaardcomponenten waarbij de basis al eerder ontworpen is. Bij het ontwerpen van een installatie kiezen we voor een aantal van deze bouwstenen om zo de ideale installatie samen te stellen voor de opdrachtgever. Dat kan gaan om modulaire warmtepompen, maar ook om luchtbehandelingskasten of elektrische verdeelkasten.

De keuze voor een modulaire installatie bespaart over de hele linie tijd en geld ten opzichte van een maatwerkinstallatie. Bij het ontwerp van de installatie hoeven we niet meer vanaf nul te beginnen, het calculeren van de kosten van een installatie is veel eenvoudiger en ook het afmonteren op locatie verloopt eenvoudiger.

Dat een modulaire installatie eenvoudiger is om te monteren maakt het niet alleen voor de opdrachtgever tot een interessante keuze, maar ook voor ons als installateur. In een markt waarbij het soms uitdagend is om vakmensen te vinden is een modulaire installatie een heel slimme oplossing om met minder handen toch dezelfde hoge kwaliteit te leveren aan opdrachtgevers.

Een extra voordeel voor opdrachtgevers is dat modulaire installaties extra flexibiliteit aan een gebouw geven. Bij een veranderende bestemming is het toevoegen of afkoppelen van onderdelen relatief eenvoudig zonder de hele installatie te ontmantelen. Ook het vervangen van een specifiek onderdeel bij problemen is zo een stuk makkelijker.

Dit past ook bij onze circulaire ambities. Door slimme keuzes te maken, kunnen sommige modules net zo lang mee als het gebouw zelf. Alleen de modules met hoge slijtage moeten vaker worden vervangen.

Ons stroomnet is vol en dat is zeker bij de nieuwbouw en verduurzaming van gebouwen een flinke uitdaging. Hoewel de druk op het stroomnetwerk in 2026 iets lager lijkt te worden door overheidsmaatregelen, is het probleem niet op korte termijn te verhelpen. De overheid en netbeheerders werken aan een Landelijk Actieprogramma Netcongestie met drie pijlers: sneller uitbreiden van het stroomnet, het beter benutten van bestaande capaciteit en slimmere inzichten verkrijgen via data.

Door het afbouwen van fossiele brandstoffen, maken we steeds vaker gebruik van groene energie van wind en zon. Deze duurzame intentie is aan de ene kant heel positief, omdat het bijdraagt aan een leefbaar klimaat. Maar aan de andere kant wordt het stroomnetwerk nog verder onder druk gezet.

Om piekbelasting te voorkomen maken onze klanten meer gebruik van batterijopslag, hybride warmtepompen en vraagsturing, waarbij het energieverbruik van een gebouw zich aanpast aan de beschikbare elektriciteit.

Naast duurzaamheid draagt de digitalisering van de samenleving ook sterk bij aan het oplossen van netcongestie. In de installatietechniek zien wij dit terug in de vraag om slimme gebouwen, het gebruik van AI en complexere installaties waarbij verschillende systemen binnen een gebouw met elkaar samenwerken.

Deze integratie verhoogt het elektriciteitsverbruik en maakt flexibiliteit cruciaal. Er is voor ons als installateur een sleutelrol weggelegd bij het toepassen van energiemanagementsystemen om de druk van het energienetwerk te halen.

Omdat de techniek binnen gebouwen steeds verder toeneemt, is er in veel bouwprojecten ook een grotere rol weggelegd voor de installateur. Gebouwen worden voortdurend slimmer en verschillende installaties werken meer en meer samen binnen één overkoepelend systeem. Denk bijvoorbeeld aan verwarming, verkoeling, verlichting, zonwering en brandbeveiliging.

Ook duurzaamheid en circulariteit spelen hier een belangrijke rol in de grotere rol die de installateur binnen bouwprojecten inneemt. Het besparen van energie, de keuze voor herbruikbare en biobased materialen, het gebruik van warmtepompen en zonnepanelen om warmte en stroom op te wekken: de technische complexiteit van installaties binnen gebouwen neem toe.   

Dat vraagt om specialistische kennis en vernieuwend denken, want het is altijd zoeken naar de beste technische oplossingen binnen het budget, de functie van het gebouw en de wensen van de opdrachtgever. Hierdoor ziet ING Building en Construction dat het onderdeel installatietechniek voor sommige projecten oploopt tot 50% van de bouwsom, met name bij groot onderhoud en complexe utiliteitsbouw.

Dat zorgt voor een verandering in de dynamiek tussen bouwkundig aannemer, de installateur en de opdrachtgever. Samenwerken en goede communicatie zijn daarom belangrijker dan ooit.

Bij grotere projecten voorzien wij hierin met een kick-off om elkaar goed te leren kennen. We zetten sterk in op een persoonlijke en sterke werkrelatie, zorgen voor een vaste contactpersoon en vastgelegde afspraken in een communicatiematrix.

Duurzaamheid speelt in iedere opdracht die we krijgen een bepalende rol. Dat was het afgelopen jaar zo en dat zal komend jaar niet anders zijn. Dit geldt voor nieuwbouw, maar ook bij het onderhoud van bestaande gebouwen.

Steeds meer gebouweigenaren zien de noodzaak van duurzaamheid en willen bijdragen aan een leefbare planeet voor de volgende generaties. Tegelijkertijd zien we ook strengere wet- en regelgeving die gebouweigenaren stimuleert, en in sommige gevallen zelfs dwingt, om duurzaamheid hoog op de agenda te zetten.

Een voorbeeld van vernieuwde wetgeving is dat alle utiliteitsgebouwen met verwarmings- of airconditioningsystemen met een vermogen van meer dan 290 kW vanaf 2026 verplicht zijn om een GACS (Gebouw Automatisering en Controle Systeem) te gebruiken. Dit systeem controleert de energiestromen en communiceert met de technische installaties, systemen en apparaten in het gebouw om het gebouw zo efficiënt mogelijk draaiende te houden om zoveel mogelijk CO₂-uitstoot te besparen.

De sterke opkomst van slimme technologieën waarbij AI een centrale rol speelt, maken het mogelijk om energieverbruik direct te optimaliseren. We hebben installaties en hun energieverbruik daardoor veel beter in beeld. Dat maakt onderhoud voorspelbaar, wat niet alleen kosten bespaart maar ook de levensduur van installaties verlengt.

Binnen nieuwbouwprojecten zien we een groeiende vraag naar circulariteit en het gebruik van bio-based materialen. De combinatie van hergebruikte materialen en materialen van een natuurlijke oorsprong zorgt voor verrassende nieuwe gebouwen die laten zien dat er met innovatie en creativiteit heel veel mogelijk is.  

In 2026 zien we een markt voor ons met uitdagingen, maar vooral met kansen voor onze opdrachtgevers. Veel van de trends voor het komende jaar grijpen op elkaar in. Het komt goed van pas dat we de kennis en expertise in huis hebben om vanuit verschillende disciplines zowel advies als uitvoering op ons te nemen. Hierdoor bieden we een breed scala aan mogelijkheden die voor zowel nieuwbouwprojecten als het onderhoud van bestaande gebouwen interessant zijn. Zo bieden we ook dit jaar grote toegevoegde waarde voor de projecten van onze opdrachtgevers.