AI in de installatietechniek: slimmer, efficiënter en duurzamer werken

Monteurs zijn goud waard, want ze hebben enorme kennis van installaties en weten hoe systemen zich in het echt gedragen in gebouwen 

AI verandert onze wereld in rap tempo. Het is onvermijdelijk dat AI een steeds grotere rol gaat spelen ons dagelijks leven én dus ook binnen de installatietechniek.

In dit artikel vertellen we hoe we nu al gebruikmaken van AI binnen onze organisatie en hoe we de toepasbaarheid van AI in de installatietechniek op de langere termijn voor ons zien.

Binnen de installatietechniek is het gebruik van AI een logische volgende stap op ontwikkelingen die al veel langer gaande zijn. Gebouwen worden steeds verder gedigitaliseerd en slimme installaties leveren continu informatie over energieverbruik, temperatuur, onderhoudsstatus en duurzame prestaties.

Daardoor nemen gebouweigenaren nu al veel datagedreven beslissingen. Het continu monitoren van installaties zorgt voor snel bijsturen en het eenvoudiger optimaliseren van prestaties.

Tegelijkertijd geeft die hoeveelheid data ook een uitdaging. Veel organisaties hebben op dit moment niet de tijd of expertise om alle beschikbare informatie die vanuit de installaties binnenkomt goed te analyseren. Hierdoor blijven er veel kansen liggen.

Daar is een rol voor AI weggelegd. Slimme algoritmes kunnen grote hoeveelheden data binnen enkele seconden interpreteren en vertalen naar concrete inzichten en aanbevelingen voor de optimalisatie van installaties. Een gebouweigenaar hakt de knoop door, maar hoeft het voorafgaande werk niet zelf meer uit te voeren.

Gebouweigenaren krijgen met AI steeds meer inzicht in hoe installaties zich in de dagelijkse praktijk gedragen. Dat helpt bij het maken van keuzes over onderhoud, renovatie of verduurzaming.

AI is goed in het herkennen van patronen in data. Als een patroon afwijkt, heeft AI dit meteen door. Een achterblijvende prestatie of storing doorbreekt het normale patroon van de installatie en dus grijpt AI direct in door de instellingen te checken en aan te passen waar nodig. Dat bespaart gebouweigenaren in de toekomst flink veel tijd en kosten, want vaak kan zo een storing voorkomen worden.

Installaties worden met AI veel voorspelbaarder en dat heeft ook invloed op het onderhoud van installaties. Het systeem voorspelt straks zelf wanneer onderhoud nodig is en plant dit ook zelfstandig in. Bovendien wordt het onderhoud van installaties veel gerichter. AI geeft aan welke onderdelen uit de installatie extra aandacht nodig hebben van de onderhoudsmonteur zodat die hier in de voorbereiding op de onderhoudsafspraak rekening mee kan houden.

De wetgeving voor duurzaam gebouwbeheer wordt steeds verder aangescherpt om onze aarde leefbaar te houden. Installaties binnen gebouwen zijn verplicht om onderling samen te werken vanuit de GACS-verplichting. Een GACS, een Gebouw Automatiserings- en Controle Systeem voor utiliteitsgebouwen met een verwarmings‑ of koelsysteem van meer dan 290 kW, analyseert de prestaties van het gebouw continu en stuurt bij op een optimale energiebesparing.

Door technologische innovaties, zoals AI, wordt energiebesparing ook steeds eenvoudiger. Gebouweigenaren krijgen duurzame kansen direct aangereikt vanuit AI en hoeven deze alleen nog maar in de praktijk te brengen. Beperkende factoren zitten hem niet meer in de techniek, maar meer in bijvoorbeeld het budget en beschikbare monteurs om toepassingen ook echt te realiseren.

Erg prettig is dat AI gebouweigenaren straks helpt bij het bijhouden en interpreteren van nieuwe wetgeving. Duurzaamsheidswetgeving verandert regelmatig door nieuwe inzichten vanuit Europa, waarbij er nu vaak onzekerheid is bij gebouweigenaren of ze aan de wet voldoen en wat dan hun volgende stap zou moeten zijn.

Dat betekent natuurlijk niet dat gebouwbeheerders op het gebied van duurzaamheid helemaal achterover kunnen leunen, maar het zwaartepunt verschuift wel: mensen zetten op dit moment de lijnen uit en installaties volgen. Dankzij AI is dit in de toekomst precies andersom. 

Maar niet alleen voor installaties in nieuwe en bestaande gebouwen verandert er veel. Ook voor ons als installateur verandert het speelveld waarbinnen we ons bewegen. Bestaande rollen veranderen door de komst van AI en vragen nieuwe kennis en vaardigheden van onze collega’s.

Binnen onze organisatie voeren we op dit moment een onderzoek uit omdat we willen weten hoe AI ons kan helpen om slimmer te werken en hogere prestaties te leveren. Zo hopen we de grootste kansen voor onze organisatie in het vizier te krijgen en willen we ontdekken welke stappen we moeten zetten om tot een optimaal resultaat te komen. Met de aanbevelingen uit het onderzoek zorgen we ervoor dat we AI straks inzetten waar dat het meeste impact heeft voor onze organisatie en natuurlijk onze opdrachtgevers.

Via het Innovation Center van ons moederbedrijf Unica leren we daarnaast nog meer over AI en de toepassingen binnen ons vakgebied. Een groep collega’s vanuit het hele land doet daar onderzoek naar de toepassing van AI binnen de installatietechniek en ontwikkelt ook zelf heel concrete en direct toepasbare tools en toepassingen voor op de werkvloer.

De toekomst van AI lijkt ook voor de installatietechniek veelbelovend. Toch merken onze collega’s dat AI op dit moment nog niet de kwaliteit levert op het niveau dat wij nastreven binnen projecten.

Een AI-tool voor het maken van calculaties die goed en foutloos werkt, is er bijvoorbeeld nog niet. Collega’s experimenteren regelmatig met nieuwe tools die op de markt komen. Deze experimenten tonen aan dat de AI-tools die voorhanden zijn regelmatig foutieve berekeningen maken. Maar kleine fouten hebben grote impact, dus cruciale taken houden we volledig in eigen hand.  

Wel zetten steeds meer collega’s AI in bij de ondersteuning van hun werk. Hiervoor gebruiken we Copilot binnen onze organisatie. AI is een handig hulpmiddel voor het samenvatten van documenten en ondersteuning bij het schrijven van mails en documenten. Dit wordt als positief ervaren en zorgt voor een flinke tijdsbesparing.

Maar, als we zien hoe snel de ontwikkelingen gaan, verwachten we ook dat AI steeds beter bruikbaar wordt bij inhoudelijk werk. Vooral bij het verkleinen van projectrisico’s, voor zowel onszelf als de opdrachtgever, zien we kansen.

We kunnen ons heel goed voorstellen dat AI straks wél actief meewerkt bij het calculeren en engineeren van projecten. Dat begint bij het opsporen van rekenfoutjes, maar kan zich ook ontwikkelen in het maken van zelfstandige berekeningen onder het beheer van een ervaren calculator die toezicht houdt.

En ook het controleren en aanpassen van ontwerpen wordt met AI in de toekomst minder tijdrovend. In een paar seconden spoort AI belangrijke ontwerpfouten op. Ook aanpassingen vanuit de opdrachtgever zijn sneller in het ontwerp te verwerken. De doorlooptijd van een project wordt hierdoor veel korter en de foutmarges worden veel kleiner.

Het gebruik van AI verkleint de kans op budgetoverschrijdingen. Bij het opstellen van de begroting neemt AI ook vorige, vergelijkbare projecten mee. Hoe meer data over projecten AI heeft, hoe nauwkeuriger de begrotingen worden. Dit geeft duidelijkheid en zekerheid aan alle partijen.

Daarnaast zien we in de toekomst onze planning veranderen door het gebruik van AI. Het wordt makkelijker om projectplanningen te maken en de opleverdatum te realiseren, maar het wordt ook eenvoudiger om collega’s slim in te zetten binnen projecten. Zo ontstaat er meer continuïteit voor onszelf en de opdrachtgever, werken we efficiënter en kunnen we met hetzelfde aantal mensen meer werk uitvoeren.

Het zijn vooral de jongere collega’s die enthousiast zijn over de mogelijkheden, die experimenteren met AI en de ontwikkelingen omarmen. De oudere collega’s zijn gezond sceptisch en iets meer afwachtend.

Een paar van onze meest ervaren calculators en tekenaars werkten al in de organisatie voordat er computers beschikbaar waren. Dat klinkt nu misschien gek, maar zij hadden nooit kunnen bedenken hoe groot de impact van deze innovatie op hun werk zou zijn. Op datzelfde kruispunt staan we nu.

Volgens ons is enthousiasme en een kritische houding een gezonde mix: we durven te innoveren en hebben daar de mensen voor, maar we blijven ook met beide benen op de grond en werken vanuit nuchterheid en vakmanschap.

Er is één aspect binnen de installatietechniek dat niet verandert: uiteindelijk moeten installaties nog steeds worden gebouwd, onderhouden en gerepareerd door mensen.

Onze monteurs spelen een cruciale rol in de toekomst van onze organisatie én die van alle andere installateurs. Monteurs zijn goud waard, want ze hebben enorme kennis van installaties, weten hoe systemen zich in het echt gedragen in gebouwen en herkennen het meteen als er iets mis is.

Waar een algoritme patronen herkent in data, ziet een ervaren monteur vaak in één oogopslag waar een probleem vandaan komt. Die combinatie van technische kennis, ervaring en praktisch inzicht blijft onmisbaar.

Wel verwachten we dat het werk van monteurs de komende jaren zal veranderen en straks nog meer digitale vaardigheden vraagt. Doordat installaties continu worden gemonitord, krijgen monteurs meer informatie voordat zij op locatie komen. In plaats van eerst te moeten zoeken naar de oorzaak van een probleem, is het al voor aankomst duidelijk wat er aan de hand is en heeft de monteur met een beetje geluk de juiste onderdelen en gereedschap al in de bus liggen. Dat maakt het makkelijker om storingen sneller op te lossen en onderhoud efficiënt uit te voeren.

Onze conclusie, tot nu toe: AI gaat onze collega’s niet vervangen, maar ons werk wel veranderen. Zeker monteurs in de installatietechniek blijven altijd nodig, in de toekomst én nu.

Ben jij op zoek naar een uitdagende nieuwe baan met uitstekende voorwaarden en een mooi toekomstperspectief? Bekijk dan onze openstaande vacatures.